یکي از مهمترين و عمده‌ترين آثار در زمينه‌ي نقش‌هاي اجتماعي، کتاب رالف دراندرف با نام « انسان اجتماعي » ( Homo Sociologicus ) است. به گزارش سرويس نگاهي به وبلاگ‌هاي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در وبلاگ "جامعه شناسي ادبيات" به نشاني http://www.fktiyam.blogfa.com در ادامه مي‌خوانيد: اين کتاب براي نخستين بار در سال ‌١٩٥٨ و در سال ‌١٩٧٨ به چاپ پانزدهم رسيد.

دارندرف در اين کتاب، با اعتقاد به وجود تعارض در تمامي سطوح مختلف جامعه ( پايين‌ترين سطح آن، تعارض ميان نقش‌ها است و سپس تعارض در سطح گروه‌ها، جامعه‌ها و حتي تضادهاي فراجامعه‌اي) سعي در بررسي تحليل رفتار اجتماعي و يافتن مقوله‌اي بنيادين و يا پارادايمي « براي تحليل هاي مستقل و جامعه شناسانه درباره‌ي مسائل کنش اجتماعي » است.

دارندرف براين باور است که علوم اجتماعي تا کنون توانسته است چهار نوع انسان را معرفي کند که شايد بتوان آنها را در چهار مقوله مورد بررسي و مطالعه قرار داد:انسان اقتصادي ( Homo Oeconomicus )، انسان روان شناسي (Psychological Man )، انسان جامعه شناسي ( Homo Sociologicus) و انسان سياسي ( Homo politicus )

دراندرف ضمن تشريح مختصر اين چهار نوع انسان، به اين موضوع اشاره مي‌کند که هيچ کدام نتوانسته‌اند مقوله‌اي بنيادين مطرح کنند که در آن فرد و جامعه توأمان ، همزمان و به گونه‌اي با واسطه‌ي يکديگر در آن تجلي يابند. او نوع جديدي از انسان را خلق مي کند که خود به آن انسان اجتماعي مي‌گويد. اين انسان حامل نقش x است در موقعيت y ، يعني انساني که فقط ايفاگر نقش‌هايي است که از پيش تعيين شده و فقط ايفاي آن از وي انتظار مي‌رود. انسان اجتماعي دارندرف، در تقابل با نقش‌هاي اجتماعي که از پيش شکل گرفته‌اند، آزار مي‌بيند و اين واقعيت براي او آزارنده است، وهمين است که دارندرف، جامعه شناسي را علمي مي داند که « با انسان در ارتباط با واقعيت آزارنده‌ جامعه سرو کار دارد. » ( ص ‌٢٣ ) بنابراين، نقش‌هايي که شخص ايفا مي‌کند، در نظر دارندرف، همان واقعيت آزارنده جامعه هستند. زيرا فرد را از آن گريزي نيست. او براي اين گفته‌ي خود مثالي مي زند: شکي نيست که عاشقاني وجود دارند که نه آه و ناله مي‌کنند و نه براي غمزه‌ي ابروان معشوقه‌ي خود زمزمه مي کنند، اما اين عشاق دقيقاً نقش خود را بازي نمي کنند. آن ها به زبان جامعه شناسي مدرن آمريکا، کجرو ( deviants ) هستند.