ایرنا-بشر به سرعت در حال نابودي گونه هاي مختلف گياهي و جانوري در روي زمين است، و گسترش بيش از اندازه فعاليت هاي انسان در زمينه هاي مختلف موجب از بين رفتن گسترده زيست گاه هاي طبيعي جانوري و گياهي، درسراسر جهان شده است. احداث جاده ها، سدها، زهكشي هاي فراوان،ازبين بردن درختان،استخراج معادن، ساخت وسازهاي بي‌رويه، حوادث و بلاياي طبيعي، تهاجم زيستي، پيشرفت هاي صنعتي، تغييرات آب و هوايي ناشي از فرايند طبيعي و فعاليت هاي بشري از مهم‌ترين علل عمده نابودي تخريب زيستگاه طبيعي جانوران و انقراض گياهان عنوان مي‌شود.

در آستانه ‪ ۵‬ژوئن (‪ ۱۵‬خرداد) روز جهاني محيط زيست نگاهي به آمارهايي كه كارشناسان زيست محيطي در خصوص روند فزاينده انقراض گونه هاي مختلف گياهي و جانوري ارائه مي‌دهند، سخت تاسف بار و تعامل برانگيز است،اين كارشناسان معتقدند تا ‪ ۵۰‬سال آينده بيش از ‪ ۵۰‬درصد تمام گونه هاي گياهي و جانوري از روي زمين محو و نابود خواهد شد.

كارشناسان تحقيقات مهندسي ژنتيك و فناوري زيستي دراين‌باره معتقدند:
" براساس بررسي كنوانسيون تنوع زيستي (‪،(CBD‬روزانه ‪ ۲/۵‬گونه اعم از گياهي و جانوري در جهان از بين مي‌رود، انقراض اين تعداد گونه در جهان تهديدي جدي براي تنوع زيستي است، هم اكنون سياره زمين شاهد بيشترين ميزان نابودي و انقراض گياهان و جانوران طي ‪ ۶۵‬ميليون سال گذشته است." از سوي ديگر اتحاديه جهاني حفاظت از گياهان و جانوران در خطر انقراض به تازگي فهرستي از آن دسته از جانداراني را كه در معرض خطر نابودي قطعي قرار دارند، منتشر كرده است، در راس اين فهرست گياهان و جانوراني جاي دارند كه در جزاير مختلف واقع شده اند.

به عنوان مثال در جزاير هاوايي ‪ ۸۵‬نوع گونه گياهي يافت مي‌شود كه در هيچ جاي ديگر دنيا نظير ندارند و اكنون در معرض خطر از بين رفتن هستند.

به همين ترتيب در جزاير "گالاپوگوس" كه زماني "چارلز داروين "از آنها بازديد به عمل آورده بود و كتاب "منشاء انواع " را بر اساس آن مشاهدات تحرير كرد، ‪ ۳۵‬نوع حلزون خاص اين جزيره وجود دارند كه در خطر قرار دارند.

به گفته محققان يكي از گياهان مندرج در اين فهرست يعني درخت زيتون جزيره" سنت هلن " كه زماني "ناپلئون " بدان تبعيد شده بود، اخيرا منقرض شده و آخرين نمونه آن از بين رفته است.

اطلاعات منتشره شده به وسيله اتحاديه جهاني حفاظت از گونه هاي در حال انقراض هر ساله با استفاده از موارد جمع آوري شده به وسيله ‪ ۸‬هزار متخصص كه در سراسر جهان با اين اتحاديه همكاري مي‌كنند، جمع آوري مي‌شود.

به گفته محققان در حال حاضر دو سوم نمونه هاي حياتي درسراسر جهان كه تحت حفاظت قرار ندارند با خطر انقراض روبرو مي‌باشند.

به گفته كارشناسان محيط زيست مناطقي كه داراي تنوع بيوزيستي قابل توجهي مي‌باشند نظير مناطق گرمسيري ، جزاير گوناگون و جنگلهاي استوايي بايد در راس اقدامات حفاظتي قرار گيرند زيرا كه اين مناطق ‪ ۸۰‬درصد مناطقي را تشكيل مي‌دهند كه نيازمند اقدامات فوري حفاظتي مي‌باشند.

نگراني بزرگتر اين است كه، مناطق حفاظت شده مانند پارك هاي منطقه اي و ملي براي حيوانات و گياهان كمياب كافي نيستند.

به گزارش پايگاه اينترنتي "نوول اوبزرواتور"، متخصصان زيست شناسي دانشگاه "داك" در آمريكا اظهارنظر كردند كه بين مكان‌هايي كه حيوانات در حال انقراض در آنها زندگي مي‌كنند و مناطق محافظت شده، تناسبي وجود ندارد.

اين متخصصان پس از تطابق نقشه نگاري مناطق مختلف محافظت شده با تعداد بسيار حيوانات در حال انقراض در حقيقت متوجه شدند كه اغلب مناطقي كه تحت محافظت قرار دارند، ازنظر تنوع زيستي نسبت به جنگل هاي استوايي كه دراثر جنگل زدايي صدمه ديدند، بسيار فقير هستند.

متخصصان همچنين نشان دادند كه بيش از ‪ ۲۰‬درصد از انواع حيوانات و گياهاني كه در خطر انقراض قرار دارند، در خارج از پارك هاي منطقه اي و ملي وجود دارند.

شايد اغراق نباشد اگر بگوييم در هر روز حداقل يك گونه گياهي و يا جانوري در معرض انقراض قرار دارد و طبق معمول متاسفانه بايد گفت بيشترين آمار اين نابودي نيز مربوط به كشورهاي درحال توسعه است.

ذكر يك نمونه در اين خصوص بيشتر مويد اين امر است.

در خبرها آمده است كه نسل شيرها در آفريقا كه روزگاري مهد اين حيوان بود، رو به انقراض است.

جمعيت شيرهاي جهان در مدت بيست سال گذشته به ميزان ‪ ۹۰‬درصد كاهش يافته به طوري كه نسل اين حيوان در قاره آفريقا رو به انقراض است.

مطالعات دكتر "لارنس فرنك" از دانشگاه "كاليفرنيا" نشان مي‌دهد علاوه بر شيرها، نسل ساير حيوانات شكارچي قاره آفريقا نيز به سرعت رو به كاهش است به طوري كه شمار سگهاي وحشي اين قاره به ‪ ۳۵۰۰‬تا ‪ ۵۰۰۰‬راس رسيده و تعداد يوزپلنگها نيز به ‪ ۱۵‬هزار كاهش يافته است.

به گفته دكتر "فرنك"، ساكنان محلي آفريقا حيوانات درنده را به بهانه محافظت از چهارپايان خود مي‌كشند و اگر در گذشته بوميان با نيزه اين كار را انجام مي‌دادند، امروزه افراد با استفاده از تفنك و همچنين سموم، نسل اين حيوانات را به شدت تهديد مي‌كنند.

در ايران نيز انقراض نسل نوعي ماهي خاوياري در درياي خزر از نمونه هاي ديگر جانوران در حال انقراض در كشورهاي در حال توسعه است.

برخي از كارشناسان موسسه تحقيقات بين‌المللي ماهيان خاوياري دراين باره معتقدند : " نسل يك نوع ماهي خاويار از گونه "شيپ" "‪ "Ship‬در درياي خزر، به سرعت در حال انقراض است.

در مجموع آنچه مي‌توان نتيجه گيري كرد اين است كه براي چاره انديشي و جلوگيري از انقراض و نابودي محيط زيست و جاندارانش هنوز دير نشده است.

هنوز هم مي‌توان خطر انقراض در محيط زيست را به حداقل كاهش داد، صنايع را سازماندهي كرد تا در جهت خدمت به نيازهاي زيستي، اجتماعي و زيست محيطي قرارگيرد، از ناهنجاريهاي مصرف زدگي كه خود به تنهايي عامل مهمي براي آلودگي محيط زيست است پرهيز نمود.